Najpierw model firmy, potem podatek

Skala, liniowy czy ryczałt?

Trzy formy różnią się przede wszystkim tym, od czego liczą podatek. Skala i podatek liniowy opodatkowują dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty — dlatego faktury kosztowe realnie obniżają podatek. Ryczałt liczy podatek od samego przychodu, więc koszty nie wpływają na podstawę, ale stawki są niższe i zależą od rodzaju usługi. Wybór formy przekłada się też na wysokość składki zdrowotnej i na to, z jakich ulg skorzystasz.

• ✓Oszacuj roczny przychód i koszty.
• ✓Sprawdź właściwą stawkę ryczałtu dla faktycznej usługi.
• ✓Porównaj podatek razem ze składką zdrowotną.
• ✓Uwzględnij wspólne rozliczenie i ulgi, jeżeli mogą mieć znaczenie.

Skala podatkowa (zasady ogólne)

Podatek płacisz od dochodu według dwóch stawek: 12% do progu 120 000 zł i 32% od nadwyżki ponad ten próg. Chroni Cię kwota wolna 30 000 zł, a do tego skala daje najszerszy dostęp do ulg i wspólnego rozliczenia z małżonkiem. To zwykle najlepszy punkt startu dla niższych i średnich dochodów oraz dla osób korzystających z ulg rodzinnych.

• ✓
  Podstawa i stawkiDochód (przychód minus koszty). 12% do 120 000 zł, 32% od nadwyżki, kwota wolna 30 000 zł.
• ✓
  Ulgi i rozliczeniaNajszerszy zestaw: wspólne rozliczenie z małżonkiem, ulga na dziecko, kwota wolna i pozostałe ulgi.
• ✓
  Składka zdrowotna (2026)9% dochodu, nie mniej niż 432,54 zł miesięcznie, bez prawa do odliczenia.
• ✓
  Kiedy się opłacaPrzy niższych i średnich dochodach oraz gdy realnie korzystasz z ulg lub rozliczenia z rodziną.

Podatek liniowy (19%)

Cały dochód opodatkowany jest jedną stawką 19%, niezależnie od jego wysokości. W zamian rezygnujesz z kwoty wolnej, wspólnego rozliczenia i większości ulg rodzinnych. Liniowy zaczyna wygrywać przy wyższych dochodach, gdy druga stawka skali (32%) obejmowałaby dużą część zysku.

• ✓
  Podstawa i stawkaDochód opodatkowany stałą stawką 19%, bez progów i bez kwoty wolnej.
• ✓
  Ulgi i rozliczeniaBrak wspólnego rozliczenia z małżonkiem i większości ulg rodzinnych.
• ✓
  Składka zdrowotna (2026)4,9% dochodu (min. 432,54 zł), z odliczeniem zapłaconych składek do limitu 14 100 zł rocznie.
• ✓
  Kiedy się opłacaPrzy wyższych dochodach, gdzie wejście w próg 32% na skali byłoby dotkliwe.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Ryczałt liczy podatek od przychodu, więc koszty nie obniżają podstawy — za to stawki są niższe i zależą od rodzaju wykonywanej czynności. Ta sama nazwa branży nie wystarcza do wskazania stawki; liczy się faktyczna klasyfikacja usługi, a przy wątpliwości warto uzyskać indywidualną ocenę księgową lub podatkową. Ewidencja jest prostsza niż przy skali i liniowym.

• ✓
  PodstawaPrzychód — koszty nie mają znaczenia dla podatku, dlatego forma sprawdza się przy niskich kosztach.
• ✓
  Stawki wg działalnościZależą od usługi, m.in. 3% w handlu, 8,5% dla większości usług, 12% w IT, 15% w wolnych zawodach.
• ✓
  Składka zdrowotna (2026)Trzy progi rocznego przychodu (do 60 tys. / 60–300 tys. / powyżej 300 tys. zł) — w roku składkowym od 1 lutego 2026 to około 498,35 zł, 830,58 zł lub 1 495,04 zł miesięcznie.
• ✓
  Kiedy się opłacaGdy koszty są niskie, a stawka dla Twojej usługi jest korzystna względem podatku od dochodu.

Zwolnienie czy rejestracja?

Decyzja zależy od rodzaju sprzedaży, klientów, zakupów i ustawowych wyłączeń. Przy sprzedaży B2B VAT może być neutralny dla klienta, ale zwiększa liczbę obowiązków ewidencyjnych.

• ✓Sprawdź, czy Twoja działalność może korzystać ze zwolnienia.
• ✓Oceń strukturę klientów: firmy czy konsumenci.
• ✓Policz planowane zakupy z VAT.
• ✓Ustal sposób prowadzenia ewidencji i wysyłki JPK.

Zrób trzy warianty

Policz ten sam realistyczny rok działalności dla każdej dostępnej formy. Porównuj łączne obciążenie i pieniądze pozostające w firmie, nie pojedynczą stawkę. Kalkulator wyżej daje szybką orientację, ale ostateczny wynik zależy od Twojej sytuacji.